به همین سادگی

شبکه ملی اطلاعات

2012-01-18T14:30:00.008+01:00

این روزها این نام زیاد شنیده می‌شود: «اینترنت ملی». ترکیب غلطی که فراگیر شده و زبان به زبان می‌چرخد. اما نام صحیح این شبکه، بعد از گمانه‌زنی‌های بسیار، بالاخره توسط آقای رضا تقی‌پور (وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات) اعلام شد: «شبکه ملی اطلاعات» و یا به طور خلاصه «شما».

تا به حال بر سر این شبکه، ماهیت و کاربرد آن بحث‌های زیادی شده که با توجه به عدم انتشار تعریف دقیق آن توسط مسئولین گاه به انحراف کشیده شده است. بر خود دیدم که با توجه به آنچه که در این راستا مطالعه کرده‌ام، تعریفی فنی هر چند ناقص از این شبکه ارائه بدهم، اما همین تعریف سطحی هم با روشن شدن جزییات آن ممکن است به طور کامل باطل شود.

فرض کنید شما در داخل ایران، پشت دستگاه خود نشسته‌اید و در مرورگر آدرس سایتی را می‌زنید که سرویس‌دهنده آن سایت نیز در داخل کشور است. اتفاقی که در حال حاضر با توجه به زیرساختار شبکه کشور رخ می‌دهد این است که ممکن است بسته‌های ارسالی از دستگاه شما (در داخل ایران) برای رسیدن به مقصدی که آن نیز داخل ایران است، مسیری را طی کند که بخشی از آن خارج از ایران است. حال با راه‌اندازی شبکه «شما»، بسته‌های ارسالی‌ای با مبداء و مقصدی در داخل ایران، مسیری را طی می‌کنند که تماما در داخل ایران است. این مساله دارای چند مزیت است:

۱- مدت زمان دسترسی به سایت‌های داخلی کاهش می‌یابد و به طبع سرویس‌دهی‌های مورد نیاز مردم مانند خدمات بانکی با کیفیت بهتری صورت می‌گیرد.

۲- در حال حاضر بخشی از پهنای باند مجرای اتصال به شبکه جهانی توسط بسته‌هایی گرفته می‌شود که مقصد آنها داخل ایران است و با راه‌اندازی شبکه «شما»، آن بخش از پهنای باند اتصال به شبکه جهانی آزاد می‌شود. در نتیجه، سرعت دسترسی به سایت‌های خارج از ایران نیز افزایش می‌یابد.

۳- در صورت تحریم، جنگ و یا هر واقعه‌ای از این دست که منجربه بسته شدن مجرای ارتباط به شبکه جهانی شود، سرویس‌های داخلی می‌توانند به کار خود ادامه دهند.

۴- با توجه به اینکه ارتباط سرویس‌های داخلی، همه مسیری داخل کشور را طی می‌کنند امنیت ارتباطات داخلی افزایش می‌یابد.

اما مشکل کار کجاست؟

در حال حاضر، با توجه به پیموده شدن بخشی از ارتباطات داخلی در خارج از ایران، اگر تغییری در مجرای ارتباطی با شبکه جهانی صورت گیرد، سرویس‌های داخلی نیز آسیب می‌بینند. برای مثال، اگر مسئولین تصمیم به غیرفعال کردن سرویس‌هایی نظیر vpn کنند، که بخشی از مردم از آن برای گذشتن از فیلتر استفاده می‌کنند، بعضی از ارتباطات داخلی، مانند خدمات بانکی، که به این سرویس وابسته هستند مختل می‌شوند. با راه‌اندازی شبکه «شما» و استقلال سرویس‌های داخلی از شبکه جهانی، دست مسئولین باز خواهد بود که در مواقع مورد نظر بتوانند سیاست‌های خود را در مجرای ارتباطی با شبکه جهانی اعمال کنند. برای مثال، می‌توانند امکانات vpn و یا سرویس‌های مشابه را بر آن مجرای ارتباطی غیرفعال کنند و یا حتی آن مجرا را به طور کامل ببندند بدون آنکه سرویس‌های داخلی با مشکل مواجه شوند.

کوتاه سخن اینکه، راه‌اندازی شبکه ملی اطلاعات، قدمی مثبت در بالا بردن کیفیت اینترنت در ایران خواهد بود، به شرط آنکه مسئولین نخواهند سیاست خاصی را بر مجرای ارتباط با شبکه جهانی پیاده کنند.

یک شب

2011-11-06T23:44:00.005+01:00

شب سرد پاییزی بود. سرمایی زودرس. پیش از موعد. شب قدر هم بود. ۱۹ رمضان. من بودم و فاطمه و محمد. راهی کوه. دربند. ماشین‌های خطی تا میدان پایین دربند بیشتر نمی‌بردند. رفتیم. ادامه راه را هم پیاده. به کوهپایه رسیدیم. ما بودیم و کوه و دیگر هیچ. دربند را به خاطر ندارم چنان در سکوت و ظلمت. عظمت کوه بود که خود می‌نمایاند در آن تاریکی. کمتر نوری نبود برای دیدن جلوی خویش. ناچار به برگشت بودیم. برگشتیم، قدم‌زنان. فاطمه و محمد شعر می‌خواندند و من گوش سپرده بودم به آنها:

نکوهش مکن چرخ نیلوفری را - برون کن ز سر باد و خیره‌سری را

و خیابان دربند را می‌پیمودیم به سمت تجریش. با انگشت درز آجر دیوار خانه‌ها را دنبال می‌کردم در مسیر و فاطمه و محمد همچنان می‌خواندند:

درخت تو گر بار دانش بگیرد - به زیر آوری چرخ نیلوفری را

به تجریش رسیدیم. گرمای قدم‌ها و شعر، سرمای هوا را از سر به دور کرده بود. ادامه دادیم راه را به سمت پایین. خیابان تجریش. چهارراه پاکروی. ولیعصر. مسجد بلال. مسجد صداوسیما. صدای بلندگوی مسجد بلند بود. دعا بود و طلب بخشش. بخشش گناهان یک‌ساله. به یک آن. و آن طرف خیابان. رستوران بود. رستوران جام‌جم که تازه تاسیس بود در آن روزها. عجیب بود که چراغ‌های کوهپایه خاموش بودند و آنجا برپا. صدای هم‌همه رستوران پر کرده بود فضا را. صدای خنده بود. خنده شکم‌های پر و سیر. گویی که دوئلی برپا شده بود. گروهی که دیگری را فریب‌خورده و غرب‌زده می‌پنداشت و گروهی که دیگری را غافل از دنیای امروز و عقب‌مانده. و هر کدام غرق در صدای خویش و ناشنوا از سخن دیگری. خیابان ولیعصر، جداکننده آن دو، خالی بود. انگار که همگان دو نیم شده بودند و نیمی در این سو و نیمی در آن سو. اما مانده بودند سه چهار نفری حیران در آن میانه. در آن میانه ولیعصر. در آن میانه خالی. سه چهار کودک فال‌فروش که تمنای نگاهی داشتند. اما دیگر نمانده بود کسی که آنها را ببیند.

ضحی

2011-11-03T12:44:00.004+01:00

من آدمی مذهبی نیستم، و یا اگر دقیق‌تر بگم اعتقادی به دین از هر شکلش ندارم. اما بعضی وقتها که کتاب‌هایی که آسمانی می‌خوانندشان را ورق می‌زنی، جملاتی می‌بینی که دلت را می‌لرزانند، در عمق جانت نفوذ می‌کنند، و چشمانت را تر. گویی از دل برآمده‌اند که بر دل می‌نشینند:
آيا او تو را يتيم نيافت و پناه داد؟!
و تو را گمشده يافت و هدايت كرد،
و تو را فقير يافت و بی‌نياز نمود،
حال كه چنين است يتيم را تحقير مكن،
و سؤال‏‌كننده را از خود مران،
و نعمت‌هاى پروردگارت را بازگو كن!
(از سوره ضحی)

جنگ

2011-09-20T21:25:00.002+02:00

اتوبوس که از سنندج به سمت تهران راه افتاد صندلی کنارش خالی بود. گفته بود که برای خرید عروسکی به شهر می‌رود. شوق دیدار دخترش او را بعد از ماه‌ها به سمت خانه کشانده بود. او که به حکم وظیفه فراخوانده شده بود به جبهه. اما مین‌های کاشته شده چه می‌دانستند از عشق پدر و دختر. اتوبوس راه افتاد. بدون او. او که صندلیش خالی بود. و او که صندلی کنارش خالی بود. او هم به عشق دیدار فرزندانش برمی‌گشت. پسر دو ساله و دختر تازه متولد شده‌اش. دختری که بعد از رفتن پدر به جبهه دیگر شیر مادر نخورد. اشک‌های مادر شیر شیرین او را به دهن دختر تلخ کرده بود. وقتی که او زنگ در را به صدا در آورد، نمی‌دانست که پسر در پشت دیوار مخفی شده و سرک می‌کشد تا او را ببیند. او که پسر تصویری مبهم از سبیل‌های قیطانیش در ذهن داشت. و او برگشت. سایه‌اش بر سرم. اما آن دخترکِ دیگر …

صمد بهرنگی

2011-08-31T12:45:00.003+02:00

سال ۷۴ بود. کلاس چهارم دبیرستان بودیم و روزهای آماده شدن برای کنکور سراسری. دبیر ادبیاتی داشتیم دارای ذوق شعر و داستان. ذوق سرودن شعری در سالگرد فوت احمد آقای خمینی و خواندن آن سر کلاس. بحث تاریخ ادبیات بود و اهل ادب تاثیرگذار در ادبیات ایران زمین. دوستی دست بلند کرد و پرسید از صمد بهرنگی و تاثیر او در ادبیات. جواب معلم کوتاه بود و خشک: "اثر مهمی نداشت.".

درست یادم نیست اول بار کتاب‌هایش را کجا دیدم. شاید در بین کتاب‌های طبقه‌بندی شده پدربزرگ بود و یا کتابخانه کوچک پسرخاله. درست یادم نیست. اما خاطرم هست اولین بار که کتابی از او را خواندم به دلم نشست. لذت بردم. ۱۳-۱۴ ساله بودم شاید. افسانه محبت و ۲۴ ساعت در خواب و بیداری. آن زمان هیچ گاه فکر نمی‌کردم که خالق اولدوز روزی شود بزرگترین معلم زندگیم. معلمی که به من آموخت تا اطراف خود را ببینم.

شاید دبیر ادبیات ما درست گرفته بود. شاید صمد بهرنگی تاثیر مهمی در ادبیات نداشته و شاهکاری از خود در ادبیات باقی نگذاشته باشد،‌ شاید، اما به قول غلامحسین ساعدی، شاهکار صمد زندگی او بود. شاهکاری بسا ژرف که اثر خود را در اندیشه نسل‌ها باقی گذاشت.

و امروز، ۹ شهریور، سالگرد درگذشت اوست. درگذشتی بحث‌برانگیز. اینکه خود غرق شد و یا دیگران او را غرق کردند. اما چه اهمیتی دارد؟ او خود به من آموخت که اگر یک وقتی ناچار با مرگ روبرو شوم، که می‌شوم، مهم نیست. مهم این است که زندگی یا مرگ من چه اثری در زندگی دیگران داشته باشد.

طرح یک سوال

2011-07-22T12:18:00.007+02:00

سوت بمبی که در گیشا، دو کوچه بالاتر از خانه‌مان ساختمانی را ویران کرد، هنوز در گوشم هست. دوم دبستان بودم در آن زمان. زمانی که تمام عشق من و هم نسلانم ساعت پنج عصر بود، پای تلویزیون به ذوق دیدن یک ساعت برنامه کودک. یک ساعت برنامه کودکی که هر چه می‌گذاشت، چه خوب و چه بد، لذتش را می‌بردیم. ۲۶ سال گذشته است از آن روزها. حالا دیگر نه اثری از آن خانه ویران هست و نه تصویری از آن برنامه‌ها. دیگر شبکه‌هایی خاص شبانه‌روز برنامه پخش می‌کنند برای کودکان، بی‌وقفه. ندیدم دیگر ذوق آن روزها را در چشمان کودک امروز که بی‌اعتنا از جلوی تلویزیون می‌گذرد و نگاهی به آن نمی‌اندازد. گاه شک می‌کنم در سودمندی روند گسترش اطلاعات. سودمندی روندی که در نظرم به مثابه موجی سینوسی‌ست که قله آن گذشته است و رو به نزول دارد. نزولی که ما را از نسلی پرشور به نسلی لایک‌زن فیسبوک تبدیل کرده است.

چندی پیش مسعود بهنود در مقاله‌ای نوشته بود که چرا حالا نمی‌شود. چرا دیگر "نه نامه عیسی سحرخیز، زندانی از جان‌گذشته موج چنان می‌اندازد، نه به بند کشیده‌شدن میرحسین و خانم رهنورد، کروبی و همسرش. نه نامه‌های تکان‌دهنده و زیبای نوری‌زاد، نه شرح درد مردمان محترمی که نعش آنها از در زندان به در آمد. نه مرگ عزت‌الله سحابی، نه مرگ تکان‌دهنده هاله سحابی و هدی صابر، نه این که با احمد زیدآبادی و مسعود باستانی و بهمن اموئی چه می‌کنند. خواندم که چه شده است که هیچ واقعه‌ای مارا تکان نمی‌دهد"، چه شده است که ذوق کودک دهه ۶۰ دیگر در کودک امروز وجود ندارد و شوری که جوان نسل گذشته را به میدان می‌کشاند کم‌سو شده است؟ چه شده که حتی توان شنیدن نظر مخالف را هم نداریم. آنی بعد از شنیدن هر سخنی که به مذاق خوش نمی‌آید، حتی کلام نجیب محمد خاتمی، جنبشی عظیم در انگشتان به راه می‌افتد برای کلیک کردن. کاش اگر مخالفتی بود، تحرکی هم در پسش می‌دیدیم.

دنبال مقصر نمی‌خواهم بگردم که خود به عنوان نمونه‌ای از موجی که در گرماگرم روزهای تاثیرگذار ایران، پشت میز امن خود خارج از میهن، از دریچه مونیتور وقایع را دنبال می‌کردم، یکی از آنان هستم. دنبال مقصر نمی‌خواهم بگردم، تنها طرح سوالی بود در ذهن.

نیویورک

2011-05-23T23:40:00.006+02:00

و نیویورک بودم چند روزی. شهر برج‌های سر به فلک کشیده، تابلوهای نورانی و فریبنده، مجسمه آزادی، لیموزین‌های صف‌کشیده شده در خیابان، بوی گوشت سرخ‌ شده و کچاپ در آسمان، سالگرد تولد ۱۲۵ سالگی کوکاکولا، وال‌استریت و مرکز تجارت جهانی و جای خالی برج‌های دوقلو. نیویورک بودم چند روزی. شهری شلوغ و پرترافیک، کوچه‌های کثیف، چهره‌های گرفته، شکم‌های گرسنه، سرهای در زباله. نیویورک. شهری که پول ارزش است و دیگر هیچ. شهری که باید گرگ بود، باید خورد تا خورده نشد. مغازه‌ای رفتم برای خرید. پسری فربه و سیاه که شاگرد تازه‌کار مغازه بود داشت با دقت به دستان بالاسریش نگاه می‌کرد که چطور قیمت خریدها را در فاکتور فروش وارد کند. نگرانی دلش را در لرزه ته چشمش می‌شد حس کرد. نگران از دست دادن کار. لرزش دستش موقع نوشتن فاکتورها، موید این امر بود. نگران از اینکه اگر کار خود را از دست بدهد، ارزشی برابر با کیسه زباله‌ای دارد که شبانه در بیرون مغازه گذاشته می‌شود. و آن روز میدان تایمز را که شناسه به تابلوهای دل‌فریب هست را می‌پیمودم و سر به آسمان می‌بردم برای دیدن انتهای برج‌ها. برج‌هایی که ساخته اشک دیده ما و خون دل شما بودند. و بعد از دو ساعت پیاده‌روی رسیدم به جای خالی برج‌های دوقلو. جای خالی‌ای که درک حس عاملانش زیاد غریب نیست. و درنهایت نیویورک شهری به مثال سطل آشغال. سطل آشغالی با ظاهری زیبا و چشم‌نواز. چنان چشم‌نواز که آدم را غافل از آن بوی متعفن می‌کند. و حالا در فرودگاه هستم، خوشحال از ترک این سرا.

روز کارگر

2011-04-30T14:35:00.000+02:00

پرچم سرخ را همیشه و همیشه خواهی دید،
با عشق یا نفرت،
بسته به جایگاهت در این پیکار،
در هر کجا که کارگری هست ...

برتولت برشت

سعادت‌آباد

2011-04-05T18:03:00.008+02:00

جمعیت زیادی آمده بود برای تماشا. خورشید هنوز طلوع نکرده بود و هوا تاریک بود. چند دقیقه‌ای تا ساعت پنج مانده بود. صدای کلاغ‌ها که پیشواز صبح رفته بودند در همهمه جمعیت گم شده بود. جمعیتی که هر دم بر آن افزوده می‌شد. جمعیتی که به ذوق دیدن واقعه‌ای، خواب شیرین صبح‌گاهی را از خود دریغ کرده بود. جمعیتی که یک‌صدا خواستار اجرای حکم بود. حکم اعدام. اعدام او.

او را از ماشین پیاده کردند. دست‌هایش از پشت بسته بود و پارچه‌ای تیره، زودتر از موعد، دیدن دنیا را بر او حرام کرده بود. دو سرباز دو طرف او را گرفته بودند و هدایتش می‌کردند به سمت جایگاه. دمپایی‌ لاستیکی‌اش روی زمین کشیده می‌شد. سنگ‌ریزه‌ای زیر پایش چرخید. پایش لغزید. سربازها مانع از افتادنش شدند. بی‌تفاوتی خاصی در راه رفتنش بود. انگار که خودش هم دیگر دلیلی برای بودن نداشت.

جمعیت همچنان فریاد اعدام باد سر می‌داد. تنها یک نفر بود در بین جمعیت که بغض گلویش را گرفته بود. توان نفس کشیدنش را گرفته بود. تنها او یک نفر بود که دلش گرفته بود. او که جرات زار زدن که نه، جرات اشک ریختن هم نداشت. قطره‌های اشکش بی‌صدا بر گونه‌هایش می‌غلطید و او آنها را پشت چادر مشکی‌اش مخفی می‌کرد. هق‌هق گریه‌اش را قورت می‌داد تا مگر شناخته شود. دوربین‌های تلویزیون در بین جمعیت در حال چرخش بودند تا سوژه‌های خود را شکار کنند. تا نشان دهند مردم تشنه عدالت را.

سربازی شانه خود را تکیه‌گاه او کرد تا بتواند به روی چهارپایه برود. سرش را در حالی که بالا گرفته بود، هوای تازه صبح را با تمام وجود به درون کشید. طناب به دور گردنش انداخته شد. حکم خوانده شد. چهارپایه از زیر پایش کشیده شد. طناب، گردنش را سفت گرفته بود. گردن لاغرش تحمل وزنش را نداشت. صدای شکستن استخوان‌های گردنش در هوا پیچید. هیچ کس آن را نشنید. اشک درد از گوشه چشمانش چکید. کسی آن را ندید. پاهای رهایش می‌لرزید. تمام تنش می‌لرزید. چون ماهی تازه از آب گرفته شده. حالا هوا را از او گرفته بودند. دست‌های از پشت بسته‌شده‌اش مشت می‌شدند و باز می‌شدند. گویی که می‌خواستند به زندگی چنگ بزند. بالا و پایین می‌پرید. خیلی تند، خیلی تند، خیلی تند ... و سکوت همه جا را فراگرفت. او به معراجی بر فراز دار رفته بود. بادی سرد شروع به وزیدن کرد. پیکر او که حالا بی‌جان بود،‌ چون پرچم نیم‌افراشته‌ای، سبک در هوا تکان می‌خورد. دم‌پایی پای چپش آرام سر خورد و به زمین افتاد. دوربین‌ها، فضای جمعیت مشتاق عدالت را ثبت می‌کردند. اما آن لنزهای قوی ندیدند آن صورتکی را که پژمرده شد در پشت آن چادر مشکی. خورشید بی‌جان پاییزی داشت طلوع می‌کرد و نور بی‌رمق خودش را بر سر همه می‌گستراند.

‌آغازی دیگر

2011-03-20T21:42:00.034+01:00

و چشم گشود اول بار در آن تابستان گرم. آن تابستان گرم از شور و امید. شور و امید بیداری. در آن تابستان گرم ۵۷. شور و امیدی که خبری از آن نداشت. درکی هم نداشت، چرا که همه ادارکش از دنیا، نور آفتابی بود که چشمش را به خود خیره می‌کرد. غافل بود از آن شور و حال پدران و مادران. شور و حالی که تنها سهمش، همراهمی در کالسکه‌ای بود در خیل جمعیت. شور و حال نایابی در تاریخ ایران زمین. شور و حالی که تنها پنج ماه بعد از ورودش به دنیا و دیدن روشنایی به ثمر رسید. و بدین‌سان شروع کرد زندگی را.

و او که جز چند تصویر گنگ و مبهم خاطره‌ دیگری نداشت از سال‌های اولین زندگیش، قدم نهاد به دهه ۶۰. دهه‌ای که با غریبی پدر آغاز شد. پدر جوانی که به حکم خدمت سربازی راهی جبهه‌ها شده بود. جبهه‌هایی که حق علیه باطل می‌خواندندش، ولی هیچ گاه مشخص نشد که حق چه هست و باطل کدام است. پدر که بعد از اتمام دوران خدمت، به خانه بازگشت و او که پدر برایش غریبه‌ای بود،‌ در پشت پای مادر پناه می‌جست. و اینگونه بود که دهه ۶۰ حضور خود را در چشم‌های کودک آغاز کرد. دهه‌ای که تمام دلخوشی کودک، تماشای برنامه کودک بود در پنج عصر. آن زمان که تلویزیون تنها دو کانال داشت. و چه خوب محسن نامجو آن را به تصویر کشید، آن هنگام که گفت:

روزی که دو کانال بود،

کانال یک به جنگ می‌رفت،

از کانال دو "واتو واتو" آمد

دهه‌ای ۶۰ برای کودک، دهه‌ای بود که صدای سوت موشکی که در گیشا فرود آمد، هنوز در گوشش صدا می‌کند. کودکی که به بیان پدر، گردنش چون نخ گشته بود. اینگونه بود که سال‌های دهه ۶۰ می‌گذشتند برای او، یک پس از دیگری. و در روزی از آن روزها بود که ولی‌فقیهی هم، مطلقه شد.

دهه ۶۰ گذشت، و جای خود را به دهه ۷۰ داد. کودک که دیگر نوجوانی بود، زندگی جدیدی را تجربه می‌کرد در مدرسه‌ای. مدرسه‌ای که به همت بچه بسیجی‌هایی دایر شده بود که مدت‌ها در همان جبهه‌های حق علیه باطل شرکت کرده بودند. بچه بسیجی‌هایی که مستقل از مفهوم حق و باطل، خالصانه رفته بودند. او گذراند سال‌های دبیرستان را با آن آموزه‌های بسیجی‌گونه، و چه خوب بود دیدن روح پاک بسیجی. روحی که او را به عشق درک آن، راهی خاک شلمچه کرد. خاکی که در آن همه چیز یافت، جز آنچه که می‌جست.
در اوایل این دهه بود که او آشنا شد با دکتر علی شریعتی. آشنا شد با پدر، مادر ما متهمیم. آشنا شد با آری اینچنین بود برادر. و عکس او شد زیوردهنده دیوار اتاق. عکسی که در زیر آن نوشته بود:

ولی بسیار مشتاقم که از خاک گلویم سوتکی سازد،
گلویم سوتکی باشد بدست کودکی گستاخ و بازیگوش،
و او یکریز و پی‌درپی، دم گرم خودش را در گلویم سخت بفشارد،
و خواب خفتگان خفته را آشفته‌تر سازد.

شب‌های این دهه بود که صدای فرهاد، همدم او بود در سکوت نیمه‌شبان. صدای فرهاد که به توان ضبط دو کاست بی‌نامی پخش می‌شد. ضبط دو کاستی که گاهی تسمه شل آن، صدای فرهاد را با کشش خودش می‌کشید. شب‌های این دهه بود که صدای جاروی رفتگر توی کوچه هم‌نوا می‌شد با صدای فرهاد که می‌خواند:

تو فکر یک سقفم،

یه سقف رویایی،

سقفی برای ما،

حتی مقوایی

در این دهه بود که صمد بهرنگی که در کودکی کتاب‌هایش را خوانده بود شد معلم زندگیش. معلمی که فکر او را چنان تسخیر کرده بود که کشاندش در سرمای زمستان به روستای آخیرجان. روستایی که صمد بهرنگی در آن درس زندگی می‌داد. و آن زمان بود که عکس او جایگزین عکس دکتر علی شریعتی در اتاق شد.
در نیمه دهه ۷۰ قدم به دانشگاه نهاد. سال‌ ۷۵-۷۶. سال‌های شکوفایی مفاهیم جدیدی برای جامعه ایرانی. سالی که شعار مردم یک نه بزرگ بود. سال‌هایی که اوج تکامل آن در این شعار سیدمحمد خاتمی خلاصه شد:

زنده باد مخالف من.

آن سال‌ها هم گذشت، خرامان، خرامان. سال‌هایی که یا درک نشد و یا حفظ نشد. اما هر چه که بود، سال‌هایی بود که ارزان از دست داده شد.

و دهه ۸۰ فرا رسید برای کودک که اکنون جوانی ۲۳ سال بود. در این زمان بود که او آغاز کرد یک زندگی مشترک را. آن زمان بود که در ذهنش پیچید:

با یک شکوفه،

با تو،

من آغاز می‌کنم،

حماسه بزرگ عشق را*

و آنها شروع کردند با هم حماسه بزرگ عشق را. و چه زود می‌گذشت زمان برای آنها تا آن روز که بلیط به دست، خود را یافتند در حال خداحافظی از دوستان، آشنایان، عزیزان. به قصد یافتن دنیایی دیگر و تجربه‌ای جدید. و رفتند، اما دل نکندند.
و اما چه‌ها که ندید این دهه. چه زیبایی‌ها و چه زشتی‌ها. چه اتحادها برای تغییر و چه دروغ‌ها. چه زنده شدن کرامت‌های فراموش شده و چه قدرندانستن کرامت‌ها. و چه افراط‌ها، از هر سو. و چه عزیزانی که در این بین رخت بربستند. و نیز چه بزرگی‌ها. بزرگی‌هایی که تمام اعتبارش بر صداقت آن بود. زمان فراموش نخواهد کرد صداقت قلم محمد نوری‌زاد را. صداقت کلام میرحسین موسوی را. و صداقت کردار مهدی کروبی را.

و اکنون دهه ۸۰ هم به آخرین ساعاتش رسیده است، و او در حال مرور زندگی ۳۳ ساله‌اش است. امید است که دهه ۹۰، دهه‌ای باشد که راستی و صداقت در آن حکفرما باشد. و این تنها آرزوی اوست در این ساعات. راستی و صداقت …

* خسرو گلسرخی

رود

2011-02-11T10:20:00.004+01:00

بيا راز جوشان يک چشمه را چشم باشيم،
و همپای يک رود سرعت بگيريم،
نترسيم اگر سيلی سنگ‌ها را چشيديم،
اگر آبشاری فرو برد ما را،
اگر راهمان سخت بود و نفسگير.

زلال نگاهم به راهت!
تو ای موج ترديد در چشم‌هايت!
بيا قطره باشيم در کام دريا!
بيا زنده باشيم تا بينهايت ...

فاطمه رحیمیان

کوره

2011-02-10T16:18:00.002+01:00

این مطلب رو سال ۷۸ برای مجله پویش که مجله دانشکده کامپیوتر دانشگاه عزیز امیرکبیر بود نوشتم:

اون بود و دوست، سوار مینی‌بوس، از بازار سید اسماعیل به سمت کوره آجرپزی. مینی‌بوسی که آدماش فرق می‌کردن. با کی؟ معلومه، با آدم‌های مینی‌بوس شهرک‌غرب - سعادت‌آباد.

روزی اون سوار مینی‌بوسی از نوع دوم بود. جای نشستن نبود. جوانی مشغول خواندن روزنامه، دیگری مشغول حل یک مساله ریاضی و ... و کارگری در خواب. پیری سوار شد. جوان سر از روزنامه بلند نکرد، آخه مشغول فکر کردن به آزادی بود، دیگری هم از فکر مساله بیرون نیومد، آخه رشته افکارش سخت با علم و دانش گره خورده بود و غیر از اون چیزی رو نمی‌فهمید، کارگر هم از خواب پا نشد، از بس که خسته بود.

اون بود و دوست، سوار مینی‌بوس، از بازار سید اسماعیل به سمت کوره آجرپزی. خانمی سوار شد. جوانی از جاش پاشد، جوانی که نمی‌دونست سیاست چیه، چپ و راست کیه، علم که هیچی، اصلا نمی‌دونست بابا نان ندارد رو چه جوری می‌نویسن. جوان بلند شد.

مینی‌بوس به مقصد رسید. اون بود و دوست. جایی داغ و سوزان. جایی که باد بود و خاک و چشم ناآشنا با خاک. اون بود که چشمش خاک را نمی‌شناخت و سرمشار از این ناآشنایی.

هر هزار تا هفتصد تومان؟ یعنی چی؟ یعنی اینکه کارگری که اونجا کار می‌کرد به ازای هر هزار خشت، هفتصد تومان می‌گرفت. کارگری که تمام نیرویش رو ارزون می‌فروخت تا از گرسنگی نمیره.

اون بود و دوست. جایی داغ و سوزان. کارگری که صبح تا شب نه هزار تا خشت می‌زد و خود را با این فکر دلگرم می‌کرد که آدم نباید زیادتر از حد بخواد - البته این رو هم خودش نمی‌دونست، بقیه بهش گفته بودن - این خواست خداست که یکی صاحب کوره شود و یکی استثمار شده کوره. کارگری بود دارای عقاید پاک خودش. درست یا غلط هر چه که بود پاک بود.

اون بود و دوست، مشغول تماشا.

اون من بودم، زیر باد کولر، مشغول نوشتن گرمای کوره ...

چندی پیش

2011-02-09T18:33:00.005+01:00

سال ۷۸ بود. ۱۸ تیر. واقعه کوی دانشگاه. فردا و پس‌فرداش تجمع. ۲۰ تیر بود. شب. سردر دانشگاه تهران. لباس‌شخصی‌ها اونطرف خیابون. در حفاظ گاردی‌ها. ما این‌طرف. در حفاظ شور و امیدمان. ما مشغول سنگ‌پراکنی به اونها. اونها مشغول پراندن سنگ‌ و گاز اشک‌آور به ماها. شاید سنگ من به سر کسی خورده باشد. به سر یک لباس‌شخصی.

گذشت.

۱۱ سال گذشت.

با خودم مرور می‌کنم. دنبال آزادی بودم. آزادی مردم. اما اون روزها به این فکر نمی‌کردم که اون لباس‌شخصی هم، یکی از همون آدم‌هایی‌ست که دل من برای آزادیش می‌تپید.

سیاهکل

2011-02-08T15:53:00.007+01:00

همیشه به گروه فداییان خلق و حرکت‌های چریکی اونها علاقه وافری داشتم و دارم. باور دارم که اون نوع حرکت سهم خود رو در پیشبرد حرکت‌های مردمی ادا کرده. اما، اکنون به این باور رسیده‌ام که زمان حرکت‌های تند و هیجانی به پایان رسیده و تنها راه دستیابی به عدالت و آزادی، همانا حرکت‌های اصلاح‌گرایانه‌است. حرکت اصلاح‌گرایانه‌ای که شاید زمانی بیش از عمر من و تو و فرزندانمان احتیاج داشته باشد تا به ثمر برسد. باور دارم که هر حرکت شتابزده‌ای محکوم به شکست است، همچون آن کلیشه کرم ابریشم که اگر با نیروی گرمای دهن از پیله به‌درآید، توان کافی برای پرواز ندارد.

گوسفند زنده، تحویل در محل!

2010-12-10T00:29:00.011+01:00

آقا رجب تازه اومده بود تهران. با زن و دختر و دو نوه‌اش. اهل سبزوار بود. صورت آفتاب‌خورده و بشاشی داشت. سیگار از لبش نمی‌افتاد. سیگار با سیگار روشن می‌کرد. دستش رو مشت می‌کرد و از سوراخ مشتش، دود سیگاری که بین دو انگشتش بود رو با تمام وجود می‌داد تو. با هر پکی که می‌کشید گل از گلش می‌شکفت. چنان لبخندی می‌زد که دندون‌های زردش فرصت رخ‌نمایی پیدا می‌کردند.

آقا رجب تازه اومده بود تهران. با زن و دختر و دو نوه‌اش. اسم زنش اعظم بود، اما آقا رجب اون رو ممد صدا می‌کرد. صداش تو کوچه می‌پیچید: "ممد!". محمد پسرشون بود. اعظم خانم زنی مهربون بود که هیچ‌وقت اون رو تو صورتش نشون نمی‌داد. قدی کوتاه و شکمی برجسته داشت و همیشه خدا از درد شکمش می‌نالید. راه که می‌رفت، یک پاش می‌لنگید و شونه سمت راستش پایین می‌اومد، انگار که بار همه عالم رو داره با خودش حمل می‌کنه.

آقا رجب تازه اومده بود تهران. با زن و دختر و دو نوه‌اش. زهرا دخترش بود. خوشگل نبود،‌ اما به خودش خوب می‌رسید. چشم‌های کشیده و ابروهای پیوسته داشت. وقتی که می‌خندید دو تا دندون بالاش که از هم فاصله داشت به آدم چشمک می‌زد. موهای مش کرده‌اش از زیر چادر سفیدش تو ذوق می‌زد. هر بار که می‌خواست چادرش رو درست کنه، طوری اینکار رو می‌کرد که ۱۴ تا النگوش که تا آرنجش می‌رسید دیده بشه. ‌بقیه می‌گفتند که زهرا کار می‌کنه، اما هیچ‌وقت معلوم نشد که ‌کارش چیه. باجه روزنامه‌فروشی سر کوچه پشت شیشه‌اش زده بود: "گوسفند زنده، تحویل در محل!".

آقا رجب تازه اومده بود تهران. با زن و دختر و دو نوه‌اش. فائزه ۱۲ سالش بود. مدرسه نمی‌رفت. کم می‌خندید. اصلا نمی‌خندید. از وقتی که باباش تو جاده سمنان تصادف کرد و مرد، دیگه نخندید. هرجا که آقا رجب می‌رفت، اون هم دنبالش راه می‌افتاد. همیشه یک شلوار ورزشی صورتی رنگ پاش بود و روش دامنی سبز رنگ. گشادی شلوارش هیچ‌وقت نذاشت که لاغری پای فائزه دیده بشه. عادت داشت هر وقت که تو کوچه راه می‌ره، سمت دیوار خونه‌ها حرکت کنه، تا بتونه با انگشتش درز آجر دیوار خونه‌ها رو دنبال کنه.

آقا رجب تازه اومده بود تهران. با زن و دختر و دو نوه‌اش. زینب کوچک. با دو دندون تازه شکفته شده رو لثه پایینش. چشم‌های زینب همیشه می‌خندید. انگار که با آدم حرف می‌زد و می‌گفت که چقدر خوشبختم. اگر اون قنداق لعنتی نبود، واقعا خوشبخت بود. اما با این‌حال چشم‌های زینب کوچک باز به آدم می‌خندید.

یک سالی بود که آقا رجب اومده بود تهران. به امید پیدا کردن کاری، یا شاید نوری. تونسته بود اتاقی کوچک بگیره پایین برجی بلند و بشه سرایدار ساختمون. اتاق شش در چهاری که پایین پله‌ها بود. اتاقی که دو تا پنجره کوچک نزدیک سقف داشت و از اون فقط پای عابرین دیده می‌شد و در پس پای عابرین، نوری. اعظم خانم با سلیقه خودش به اتاق رسیده بود. دم در ورودی، چهارپایه کوتاهی گذاشته بود و روش یک گلدون طلایی رنگ با گل‌های پلاستیکی قرمز. کنار سه دیوار دیگه، سه پتوی قهوه‌ای تا کرده بود و روی هر کدوم پشتی قرمز رنگی گذاشته بود. کنج دیوار روبروی گلدون، کمدی بود، اون هم قهوه‌ای، اما رنگ پریده که روش عکس چشم و ابرویی چسبونده شده بود. آقا رجب اون عکس رو دوست داشت. می‌گفت که شبیه چشم و ابروی زهراست. بالای گلدون هم قاب مشکی رنگی به دیوار میخ شده بود که با آیینه روش "و ان یکاد" نوشته شده بود. آقا رجب از کار و خونه‌اش راضی بود. شکر خدا. از صبح که پا می‌شد به طبقه‌ها سر می‌زد. به باغچه ور می‌رفت و از سوراخ مشتش به سیگارش پک می‌زد.

احد تازه اومده بود تهران. اما نه با کسی. تنها. بقیه خانواده‌اش کابل بودن. اون هم سرایدار آپارتمانی بود. دو تا اونطرف‌تر از برج آقا رجب. جوون بود و خوش‌چهره. همیشه لباس قهوه‌ای رنگ افغانی تنش می‌کرد و حساسیت خاصی داشت روی تمیز نگه داشتنش. اتاق اون زیر پله نبود. آدم‌ها رو از چهره‌شون می‌شناخت، نه از پاشون. هر وقت که از کار خسته می‌شد می‌اومد و می‌نشست دم در ساختمون و خیره می‌شد به آدم‌ها.

ظهر تابستونه و کوچه خلوت. رهگذری دیده نمی‌شه. هر از گاهی صدای ناله گربه‌ای که زیر سایه درختی در حال چرت‌زدنه به گوش می‌آد. احد دم در ساختمون نشسته. تو سایه که نه. تو زل آفتاب. تیغ آفتاب نمی‌ذاره که اطرافش رو خوب ببینه. صدای پایی شنید. دستش رو سایه‌بون چشماش کرد. فائزه رو دید که سر به زیر، داره با انگشتش درز آجر دیوار خونه‌ها رو دنبال می‌کنه. سلام کرد. فائزه سرش رو آورد بالا. احد چشم‌های فائزه رو دید. دلش لرزید. فائزه ایستاد. دلش ترسید. دوید.

گذشت ...

ظهر تابستون بود. پنجره کوچک باز بود و از لای اون نسیم خنکی به داخل می‌وزید. اعظم خانم خوابیده بود. زینب هم کنارش. ملافه سفید و تمیزی که روش گل‌های قرمز و صورتی داشت کشیده شده بود روشون. برجستگی شکم اعظم خانم از زیر ملافه شبیه توپ دیده می‌شد. زهرا هم کنار اونها دراز کشیده بود، اما خواب نبود. آقا رجب تو حیاط داشت باغچه رو آب می‌داد. فائزه هم دنبالش. انگشتی آروم به پنجره زد. زهرا همونطور که دراز کشیده بود، نیم‌خیز شد و نگاه کرد. مشخص نبود که کی پشت پنجره‌اس، فقط لباس قهوه‌ای اون رو می‌شد دید. بی‌حوصله پا شد و چادرش رو سر کشید و رفت دم در پارکینگ. در ورودی اتاق آقا رجب به خیابون از تو پارکینگ بود. در رو باز کرد. احد رو دید. خودش رو کمی جمع‌وجور کرد. با طنازی خاصی چشماش رو مات کرد و چادرش رو جوری رو سرش مرتب کرد که ۱۴ تا النگوش دیده شه. احد اجازه خواست برای اومدن خواستگاری. زهرا یکه خورد. سکوتی برقرار شد. "بیا!".

گذشت ...

شب جمعه بود. احد در صندوقچه‌اش رو باز کرد. لباس سفیدش رو که با وسواس تا کرده بود در آورد. پوشید. با یک دسته گل گلایل قرمز و یک جعبه شیرینی دانمارکی رفت به سمت سرنوشت. در زد. آقا رجب در رو باز کرد. تعارف کردنش بالای اتاق. نشست. آقا رجب هم کنار دستش نشست. پهلوی کمدی که عکس چشم و ابرو روش چسبیده بود. اعظم خانم به پشتی دیوار سمت راست احد تکیه داده بود. زهرا هم که داشت به زینب شیر می‌داد، نشسته بود کنار اعظم خانم. چشم‌های زینب همچنان می‌خندید. فائزه هم با دلی نگران کز کرده بود کنج دیوار، زیر قاب "و ان یکاد". گوشه قاب دو تا عکس قدیمی بود از آقا رجب و فائزه. مال اون موقع‌ها که هنوز چشم‌های فائزه می‌خندید. صحبت شروع شد. تموم شد. قرار گذاشته شد برای سه ماه دیگه. شب عید قربان. شبی که همه جا پر می‌شه از آگهی "گوسفند زنده، تحویل در محل!".

فردای روز خواستگاری، اعظم خانم از صبح که پا شد، درد شدیدی تو شکمش احساس کرد. دم غروب دیگه رو پا بند نبود. از درد به خودش می‌پیچید. آقا رجب نبود. رفته بود برای همسایه‌ها خرید. زهرا بی‌تاب شده بود. نمی‌دونست چی‌کار کنه. هی قربون‌صدقه اعظم خانم می‌رفت. فائزه دوید طبقه اول. در خونه‌ای رو زد. کسی باز نکرد. رفت سمت دیگه. در زد. باز کسی در رو باز نکرد. در سوم رو زد. زن همسایه در رو باز کرد. فائزه داستان رو گفت. زن همسایه اومد پایین. با کمک زهرا، اعظم خانم رو گذاشتند تو ماشین. زهرا هم سوار شد. رفتند به سمت بیمارستان. فائزه موند و زینب و یک دل نگران. زینب که چشم‌هاش می‌خندید و می‌گفت من چه خوشبختم. هوا دیگه تاریک شده بود. ماشین همسایه برگشت، اما بدون اعظم خانم. اعظم خانم مرد.

اعظم خانم همیشه می‌گفت که دوست داره کنار پسرش محمد خاک بشه. آقا رجب عاشق اعظم خانم بود ولی این رو هیچ‌وقت بهش نگفته بود. دوست داشت که تنها خواسته اون رو برآورده کنه. فردای اون روز ماشینی گرفت و برگشت به سبزوار. با دخترش و دو نوه‌اش و جسم بی‌جان اعظم خانم که حالا دیگه کسی نبود تا مهربونی رو از چهره‌اش مخفی کنه. آقا رجب برگشت و دیگه خبری از اون نشد.

گذشت ...

صبح روزی که درد شکم اعظم خانم شروع شده بود، احد حرکت کرده بود سمت کابل برای آماده کردن زندگی جدیدش. جدیدشون. بی‌خبر از همه‌جا. حالا بعد از سه ماه برگشته بود. داستان رو شنید. درختای کوچه دیگه برگی برای ساختن سایه نداشتند. احد نشسته بود دم در ساختمون. باد از لای پنجره نیمه‌باز مونده اتاق آقا رجب به داخل می‌وزید و صدای خالی بودن اون رو بلند می‌کرد. اتاقی که رو دیوارش جای سفیدی قاب "و ان یکاد" باقی مونده بود. احد چشم دوخته بود به انتهای کوچه که کی دوباره انگشت‌های ظریف فائزه درز آجر دیوار خونه‌ها رو دنبال می‌کنه.

صحنه اول، صحنه دوم

2010-12-05T01:17:00.003+01:00

صحنه اول:

تو دفتر دانشکده نشسته بودم. امتحان تموم شده بود. صدای هم‌همه از توی راهرو به گوش می‌رسید. هر از گاهی کله‌ای می‌اومد داخل دفتر، سرک می‌کشید و می‌رفت. آفتاب کم‌جون زمستونی از لای کرکره به زور خودش رو به اتاق می‌رسوند. نشسته بودم روی صندلی و سرم رو تکیه داده بودم به دیوار پشتم. برام چای آوردن. خم شدم و استکان چایی رو برداشتم و گذاشتم روی میز چوبی پایه کوتاهی که جلوم بود. همونطور خم نشستم و به بخار چای نگاه کردم.

متوجه نشدم چقدر در اون حال بودم، که حضور کسی روبروم، پشت میز پایه کوتاه، من رو به خودم آورد. سر بلند کردم. دختری بود. دختری ظریف که دست‌های گره‌خورده‌اش رو گرفته بود جلوی سینه‌اش. شرمی تو چشماش بود.

"می‌تونم چند دقیقه وقتتون رو بگیرم"،

"بفرمایید"،

"می‌شه بیرون از دفتر باهاتون صحبت کنم"، با سر به بقیه که تو دفتر نشسته بودن اشاره کرد و گفت: "آخه اینجا نمی‌شه"،

"مشکلی نیست، حرفت رو بزن"،

من‌منی کرد و گفت:

"من امتحانم رو خیلی بد دادم، اما باید حتما درس‌هام رو پاس کنم، آخه، شهریه دانشگاه برام خیلی زیاده، نمی‌تونم دوباره پول بدم برای این درس"،

بعد با کمی شک و ناز ادامه داد:

"می‌تونم شماره تماس‌تون رو داشته باشم"،

"نه!"

از این جواب کوتاه و خالی از روح جا خورد،

"هممم، خانم‌تون گوشی‌تون رو نگاه می‌کنه؟"،

احتمالا از حلقه دستم متوجه شده بود که متاهل هستم.

"نه، ولی برای چی می‌خواهی؟"،

سکوتی کرد و دیگه جوابی نداد. رفت.

صحنه دوم:

نزدیک غروب بود. سوار مترو بودم. کرج - تهران. نشسته بودم و بیرون رو نگاه می‌کردم. تو فکر بودم. چند صندلی اون‌طرف‌تر، سه تا از پسرهای کلاس نشسته بودن و داشتن با هم حرف می‌زدن و بلندبلند می‌خندیدند. بعد از چند دقیقه پاشدن و اومدن صندلی کناریم نشستن.

"سلام استاد! خسته نباشی"،

"سلام، مرسی"،

یکی‌شون که از همه فربه‌تر بود با خنده گفت:

"استاد، شما ماهواره داری؟"،

"بله، چطور؟"،
یکدفعه بی‌مقدمه گفت:

"کانال س.ک.س چنل رو نگاه می‌کنی؟"،

"والا چی بگم"،

همه با هم زدن زیر خنده.

دیگه اعتنایی نکردم، دوباره روم رو کردم به پنجره و بیرون رو نگاه کردم. تقریبا دیگه چیزی دیده نمی‌شد. همه جا تاریک بود. صدای خنده پسرها بلند بود. دوباره رفتم به فکر. همه فکرم پیش دخترک بود.

کینه

2010-12-01T11:55:00.006+01:00

در خلوت غروب،
خون انگشتان کودک قالی‌باف،
بر سینه فرش زرین،
گل سرخ کینه می‌کاشت،
تا با بی‌خیالی بر آن قدم نهیم،
و بدین‌سان بپرورانیم کینه مقدس کودک را.

کپی برابر اصل

2010-11-23T23:29:00.013+01:00

چند روز پیش فیلم "کپی برابر اصل" عباس کیارستمی رو دیدم. فیلم، روایت روان و زیبایی‌ست از ارتباطی متفاوت بین یک زن و یک مرد. زنی صاحب گالری عتیقه و اهل فرانسه، و مردی نویسنده و اهل انگلیس. داستان آشنایی آن دو از آنجا شروع می‌شود که مرد نویسنده برای شرکت در جلسه‌ای و گرفتن جایزه خود به فلورانس که محل زندگی زن صاحب گالریست می‌رود. فردای روز جلسه، زن همراه مرد می‌شود برای نشان‌دادن شهر. ارتباط آنها از زمانی شکلی متفاوت به خود می‌گیرد که در یک قهوه‌خانه کوچک و محلی، صاحب قهوه‌خانه، آنها را زن و شوهر تصور می‌کند. آنجاست که خواهش درونی زن، تمام وجودش را فرا می‌گیرد. خواهش تصور عشقی که وجود نداشته. عشقی که وجود نداشته، اما او می‌خواهد که هستیش را باور کند. هستیه عشقی عمیق و کهنه. هستیه عشقی که نیست، اما از مرد می‌خواهد که آن را برایش بسازد. و چه دلنشین تصور این عشق، بین آن دو به تصویر کشیده می‌شود. یک کپی از عشق، برابر اصل.

...

همیشه به این مساله عقیده داشتم که یک کپی هر چقدر هم که خوب باشه، باز کپیه و اصل نیست. اما کیارستمی تو این فیلم، خلاف اون رو نشون داد. نشون داد که شاید برای یک دل تشنه، یک کپی خیلی ساده کافی باشه برای سیراب شدن. با خودم که دقیق‌تر فکر می‌کنم، می‌بینم که چقدر زیادن این کپی‌های برابر اصل در دنیای اطراف ما. مثلا، یک روستایی دل‌ساده‌ که به عشق رسیدن به امامزاده‌ای، کیلومترها طی می‌کنه، مگه چیزی جز یک کپی ساده از اصل می‌خواد. امامزاده‌ای که کپیه اصلی، چون خدای اون روستاییه. یا اون جوونی که به زور صد جور مخدر می‌خواد برای مدتی از خودش بی‌خود بشه، مگه چی می‌خواد جز یک کپی ساده از آرامش. و یا بیماری که داروی مسکن مصرف می‌کنه به امید کاهش درد، چی می‌خواد جز یک کپی از درمان.

هممم...،
کپی یا اصل؟ مسکن یا درمان؟ شاید مسکن،‌ شاید هم درمان. اما آیا درمانی هست؟

راه رفتن روی ریل

2010-11-16T20:03:00.010+01:00

از وقتی که نوشته‌های فریدون تنکابنی رو شروع کردم به خوندن، تبدیل شد به یکی از نویسنده‌های مورد علاقه‌ام. فریدون تنکابنی قلم تیز و بی‌رحمی داره که مشکلات اجتماعی رو با لحنی طنز بیان می‌کنه. یکی از نوشته‌های اون که خیلی دوست دارم، داستان کوتاهی هست به اسم "ملاحت‌های پنهان و آشکار خرده‌بورژواها" که در کتاب "راه رفتن روی ریل" چاپ شده. این داستان، فضای یک مهمونی رسمی رو ترسیم می‌کنه که جمعی از آدم‌های روشنفکر، که دوستای قدیمی هستن، دور هم جمع شدن و با هم گپ می‌زننن و صحبت‌های شوخی و جدی می‌کنن. مکالمات بین این افراد بسیار تامل‌برانگیزه. نکته جالب برای من اینه که با گذشت چیزی بیش از ۴۰ سال از چاپ این کتاب و فضای اون دوران، هنوز همون بحث‌ها به همون شکل، بدون کوچکترین تغییری، جریان داره. در ادامه گوشه‌هایی از مکالمات بین شخصیت‌های این داستان رو می‌آرم:

- آمباسادور گفت: و اما ایمان. من که به هیچ چیز و هیچ کس ایمان ندارم. نه به آسمون، نه به زمین، نه به کمونیست‌ها، نه به سرمایه‌دارها، نه به سوسیالیست‌ها، نه به فاشیست‌ها، نه به چپی‌ها، نه به راستی‌ها، نه به دولت، نه به ملت. گور بابای همه‌شونم کرده. مخصوصا این ملت گه!

- آق‌معلم پرسید: ملت چه گناهی داره؟

- گناه اصلی از ملته ...، تو خودت به ملت ایمان داری که حالا سنگش رو به سینه می‌زنی؟ تو اصلا خودت به چیزی ایمان داری؟ ...

- منم مثل تو. من که تافته جدابافته نیستم. اما حرفم چیز دیگری‌ست. این که آدم، مثل تو، به چپ و راست و عمر و یزید ایمان نداشته باشه، مهم نیست. بدبختی ما اینه که به خودمون ایمان نداریم. اگر داشتیم، کارمون به اینجا نمی‌کشید. بدبختی دیگمون اینه که خر و نفهم هم نیستیم. اگر بودیم، راحت بودیم.

- ویزیتور، یک در یک، پراند: آقا، من پیشنهاد می‌کنم هر چی داریم و نداریم رو دور بریزیم، یا بفروشیم، بریم گوشه دهی، شهرستان کوچکی، ساده ساده زندگی کنیم تا از این بدبختی خلاص شیم.

- آق‌معلم گفت: بدبختی ما این نیست. بدبختی ما اینه که هدف‌ها و ایده‌آل‌ها رو با وسایل تاخت زده‌ایم. گناه خودمون رو گردن چیزهای دیگه نندازیم، ... بدبختی ما اینه که این وسایل رو به بهای گرانی خریده‌ایم، خیلی گران، به بهای هدف‌ها و ایده‌آل‌های جوانی‌مان، ... و بدبختی بزرگترمون اینه که این بازیچه‌های پوچ، نه دلمون رو خوش می‌کنند، و نه عرضه‌اش رو داریم که ازشون دل بکنیم. پیشنهاد تو، هر قدر خنده‌دار و غیرمنطقی باشه، اگر بتونیم عملیش کنیم، خودش چیزیه. افسوس که نمی‌تونیم، قدرتش رو نداریم، عرضه‌اش رو نداریم، خودمون خوب می‌دونیم.

- دکتر گفت: تو ده که نمی‌شه زندگی کرد، مسخره‌ست. چاره‌اش همینه که همه دارن می‌کنن. باید از این خراب‌شده رفت. رفت یه‌جایی مثل آدم زندگی کرد ...

- آق‌معلم گفت: کجا می‌خوای بری؟ از چی می‌خوای فرار کنی؟ از کی می‌خوای فرار کنی؟ از خودت؟ هرجا بری این خود لعنتیت همراهته. بدبختی ما، زمان و مکان نیست. هر چند که زمان و مکان فراهمش کرده باشه. اون موقع که نمی‌بایست زمان و مکان را بپذیریم، پذیرفتیم، از تنبلی، از راحت‌طلبی. حالا داریم ازش فرار می‌کنیم.

- آمباسادور با دلخوری گفت: تو دیگه خیلی شورشو درمی‌آری. بزدل! گندیده! همین بحث‌ها و گفت‌وگوها، همین انتقادها دلیل صداقت ماست. صداقت هم خودش نوعی شجاعته.

- آق‌معلم گفت: بله، شک نیست. اما ما شجاع نیستیم. زرنگیم. ما آدم‌های خیلی زرنگی هستیم. زرنگ و حسابگر. پر می‌خوریم، اما به گرسنه‌ها که می‌رسیم، صمیمانه می‌خواهیم ثابت کنیم که امتلای معده از گرسنگی بدتره. اتومبیل به جونمون بسته‌ست، اما به پیاده‌ها که می‌رسیم، صادقانه می‌گیم که پیاده‌ها از سواره‌ها آسوده‌ترند. سالی یک طبقه به خانه‌مان اضافه می‌کنیم، اما معصومانه ناله و زاری سر می‌دیم که بنا و نجار پدرمان را درآورده‌اند و به خاک سیاه‌مان نشانده‌اند. بله، ما آدم‌های زرنگی هستیم، خیلی زرنگ. بهترین راه اینه که نگذاری دیگران سرزنشت کنند، اینه که خودت، خودت رو سرزنش کنی. این حرفا هم که گه‌گاه به زبونمون می‌آد، برای تسکین وجدانه. برای اینکه به خودمون ثابت کنیم هنوز هم آدمای خوبی هستیم. ضمنا تا حالا حرف، هیج کس رو نکشته. اما پای عمل که به میون بیاد، کمیت همه‌مون بدجوری لنگه. حتی یک عمل خیلی‌خیلی کوچک و کم‌اهمیت، چیزی که بخواد ما رو از مسیر عادت و آسایش و تنبلی همیشگی‌مون منحرف کنه، اونوقت خودمونو نشون می‌دیم. بدجوری چنگ و دندون نشون می‌دیم. پس حالا که به این خوبی خودمونو می‌شناسیم، بهتر عرق‌مونو بخوریم و زندگی‌مونو بکنیم و زیاد وارد معقولات نشیم. آره، این‌جوری بهتره ...

یادتونه؟

2010-11-16T01:02:00.005+01:00

یادتونه؟ بچه که بودیم. صبح‌ها که می‌رفتیم مدرسه. از جلونظام می‌گفتن. دستامون رو می‌کشیدیم و می‌گذاشتیم رو دوش جلویمون تو صف. بعد از اون، با چند تا شعار مرگ بر... روز آغاز می‌کردیم. اونجا بود که مفهوم نظم رو یاد گرفتیم.

یادتونه؟ بچه که بودیم. دهه‌های فجر. نوار رنگی می‌بستیم از اینور کلاس به اونور کلاس. بعد چند تا کاغذ رنگی بزرگ که خیلی با سلیقه روش نوشته بودیم مرگ بر... می‌چسبوندیم رو دیوار. اونجا بود که مفهوم شادی رو یاد گرفتیم.

یادتونه؟ بزرگ‌تر که شدیم، رفتیم دبیرستان. پنجشنبه صبح‌ها می‌رفتیم زیارت عاشورا. اشک می‌ریختیم و زیارت رو می‌خوندیم که توش پر بود از شعار مرگ بر...، اونجا بود که دین رو یاد گرفتیم.

یادتونه؟ هممم ...

یادتونه؟ همین روزها، هر کی که حرفی غیر از حرف ما بزنه با شعار مرگ بر... می‌ریم استقبالش. اینجاست که داریم آزادی رو یاد می‌گیریم.

یادتونه؟ همین روزها، با شعار مرگ بر...، داریم دمکراسی رو یاد می‌گیریم.

یادتونه؟ یکی، یک موقع‌ای می‌گفت: "زنده باد مخالف من". اما صدای مرگ برها همیشه اونقدر بلند بود که نذاشت اون رو بشنویم.

زندگی

2010-11-15T00:39:00.008+01:00

تو ماشین نشسته بود. شیشه‌های بخار کرده نمی‌ذاشت بیرون رو ببینه. با آستین ژاکتش بخار شیشه سمت خودش رو پاک کرد. دستش رو کرد زیر صندلی و پشتیش رو کمی خوابوند. سرش رو در حالی که تکیه داده بود به صندلی، بی‌تفاوت چرخوند به سمت چپ و بیرون رو نگاه کرد. برف، تازه شروع شده بود. هوا تاریک بود. از جیب ژاکتش سیگاری درآورد. شیشه رو کمی داد پایان. سوز سردی خورد به پیشونیش. اعتنایی نکرد. سیگارش رو روشن کرد و چشم دوخت به بیرون. خیابون خلوت بود. تک‌وتوک ماشینی رد می‌شد. دختری اونطرف خیابون منتظر تاکسی بود. ظاهر نحیفی داشت. مانتوی یشمی رنگ و ژاکت کوتاه کرم رنگش، ترکیب قشنگی درست کرده بود. از سرما، صورتش رو حسابی با شال بافتنی نیلی رنگش پوشونده بود. ماشینی رد شد. دست تکون داد. نگه نداشت. اون سیگارش رو کشید. خم شد و رادیوی ماشین رو روشن کرد. موسیقی بی‌کلامی در حال پخش بود. نوای ویالن سل در موسیقی خودنمایی می‌کرد. یکدفعه صدایی از جلوی ماشین بلند شد. در حالی که خم بود سرش رو آورد بالا. گربه‌ای رو دید که به امید ته‌مونده گرمای ماشین از بالای درخت کنار پیاده‌رو پریده بود روی کاپوت جلو. دوباره تکیه داد به صندلیش و رو کرد به سمت دخترک. دختر داشت به اون نگاه می‌کرد. برای لحظه‌ای نگاهشون به هم گره خورد. نوای موسیقی تو گوشش صدا کرد. تاکسی‌ای اومد. دختر دست تکون داد. نگه داشت. سوار شد. تاکسی راه افتاد.

برگشت و از شیشه عقب، ماشین رو نگاه کرد که داشت دور می‌شد. رادیو روشن بود. صدای ویالون سل در فضای ماشین سنگینی می‌کرد. دوباره برگشت. شالش رو کمی از روی صورتش داد پایین. دست‌به‌سینه نشست و شونه‌هاش رو مالید که کمی گرم شه. دوباره عقب رو نگاه کرد. اثری از ماشین دیگه نبود. راننده تاکسی از آیینه زیر چشمی به دختر نگاه کرد. حواسش نبود. تو فکر خودش بود. از راننده خواست که صدای رادیو رو کمی بلند کنه. بلند کرد. امروز تصمیم خودش رو عملی کرده بود. تصمیم به ترک اون. خیلی وقت بود که این تصمیم رو گرفته بود، اما نمی‌دونست که چطور مطرحش کنه. امروز این کار رو کرده بود. تو دانشکده. تا از دور دیدش، رفت جلو و کاغذی داد به اون و دور شد. هنوز باورش نمی‌شد به این کار. بغض گلوش رو گرفته بود. صدای موسیقی تو تاکسی پیچیده بود. چشم‌های مردی که تو ماشین نشسته بود اون طرف خیابون، چقدر شبیه چشم‌های اون بود. به خودش لرزید. دلش لرزید. بغضش رو غورت داد. از راننده خواست که نگه داره. نگه داشت. پیاده شد. تاکسی راه افتاد.
از توی آیینه دنبالش کرد. بخار شیشه عقب نمی‌ذاشت که خوب ببینتش. تاریکی شب، دختر رو در خودش فرو برد و دیگه دیده نشد. آرشه همچنان در حال کشیده‌شدن روی تارهای ویالون بود. برف داشت کم‌کم کف خیابون‌ها رو سفید می‌کرد. مسافری نبود. آروم می‌رفت. از دست‌اندازی رد شد. سر مجسمه سگ سفیدسیاهی که جلوش روی داشبورد بود شروع کرد به تکون خوردن. دخترش این مجسمه رو خیلی دوست داشت. اصلا این مجسمه رو برای اون خریده بود. به عشق شنیدن صدای دخترش که با هر تکون سر مجسمه، از ته دل می‌خندید، خریده بود. آفتابگیر جلوش رو داد پایین. عکس خودش رو تو آیینه پشت آفتابگیر دید. گوشه آیینه عکس کوچیک سیاه‌وسفید دخترش رو گذاشته بود. عکسی که چند ماه پیش برای ثبت‌نام تو مدرسه گرفته بود. کمی جلوتر، چرخ لبوفروشی‌ای رو دید. نگه داشت که برای دخترش کمی لبو بخره. پیاده شد. رفت سمت لبوفروش، کنار آتیشی که درست کرده بود. دستش رو روی آتیش گرفت تا گرم شه. لبوفروش هم داشت دستش رو گرم می‌کرد. کلاه پشمی لبوفروش که تا روی چشماش پایین اومده بود، نمی‌ذاشت که چهره‌اش خوب دیده بشه. کاپشن تنش نبود و تنها پلیور بافتنی طوسی رنگ مندرسی پوشیده بود که روش عکس اسکی‌بازی بافته شده بود. بوی خوش لبو تو فضا پیچیده بود. سینی لبوفروش پر بود از لبوهای سرخ رنگ و تازه. دو تا لبو گرفت. راه افتاد به سمت خونه.
از زیر کلاه پشمیش دور شدن تاکسی رو دنبال کرد. سکوتی فضا رو گرفت. فقط صدای تق‌تق چوب‌ها بود که می‌سوخت. با قاشقی که داشت، آب داغ کف سینی رو بر‌داشت و ریخت روی لبوها. خیابون خلوت بود. خسته شد. اومد و نشست روی لبه جدول، کنار آتیش. زل زد به شعله‌های زرد رنگ که در هوا می‌رقصیدن. زیرلب آوازی زمزمه ‌کرد. دستش رو از توی یقه‌اش کرد زیر پلیورش، تو جیب پیرهنش. جیب پیرهنش که رو قلبش بود. عکسی رو درآورد و نگاه کرد. یک سالی هست که ندیدتشون. از وقتی که اومده شهر. عکس زن و بچه‌اش بود. نور آتیش جوری روی عکس حرکت می‌کرد که انگار عکس زنده‌ست و داره باهاش حرف می‌زنه. اون همینطور خیره به عکس نگاه می‌کرد. صدای دلنشین سوختن چوب تو سکوت شب بهترین موسیقی اون بود.

به کجا چنین شتابان

2010-11-13T00:19:00.005+01:00

دیروز خبری روی وب پخش شد با این موضوع که هنرپیشه‌ای قرار هست در فیلمی نقش ندا آقاسلطان رو بازی کنه. هر چند که این خبر یک روز بعد توسط همون بازیگر تکذیب شد، اما ظرف همین یک روز، گروهی در شبکه اجتماعی فیسبوک ساخته شده بود به عنوان مخالفان اون بازیگر و عکس اون بازیگر هم که ضربدر بزرگی روش کشیده شده بود به عنوان نشانه اون گروه ساخته شد. دعوت‌نامه‌هایی از دوستان به دستم ‌رسید برای عضویت در گروه. وقتی که به گروه سر زدم، دیدم که در حدود ۱۲۰۰۰ نفر عضو داره. باورم نشد. باورم نشد که چطور می‌تونیم یک شبه کسی رو به اوج ببریم و یک روزه اون به زمین ‌بزنیم. باورم نشد. باورم نشد که چطور به خود اجازه می‌دیم به راحتی به واسطه یک خبر سطحی، شان انسانی کسی رو پایمال کنیم. باورم نشد که تنها به واسطه شنیده‌ها (شنیده‌هایی که صحت اون هنوز معلوم نیست) به راحتی کرامت آدمی رو نادیده بگیریم. منظور من دفاع از آدم خاصی نیست، اما مگر ما همون نبودیم که دنبال راستی و حقیقت بودیم. مگر ما نمی‌خواستیم دروغ رو برچینیم. مگر ...، حال به کجا داریم می‌ریم. اون هم چنین شتابان.

امشب

2010-11-09T00:43:00.010+01:00

امشب خواستم یک مطلب جدید تو وبلاگم بنویسم. هی نوشتم، هی پاک کردم. هی نوشتم، هی پاک کردم. در مورد مقوله‌ جهانی‌شدن شروع کردم به نوشتن، دیدم تو فضاش نیستم. در مورد مساله تضاد درون آدمی خواستم بنویسم، دیدم ذهنم یاری نمی‌کنه. خواستم مساله زبان رو به نقد بکشم، قلمم (کیبوردم) پیش نرفت. نوای لطیف سه‌تار و پیانویی که در حال پخشه، فضای متفاوتی برام ساخته. یاد سال‌ها پیش افتادم. شاید ۱۰ سال پیش. پنجشنبه روزی. زمستون بود. دم غروب. صدای اذان. همراه دوست عزیزی. اهل زیارت و این حرف‌ها نیستم،‌ اما دوست پیشنهاد رفتن به شاه‌عبدالعظیم کرد. رفتیم. از کوچه‌های قدیمی و باریک بازار اطراف حرم رفتیم. دوره‌گردی با چرخ‌دستی، آش‌رشته می‌فروخت. ماه رمضون بود و دوستم روزه. من هم شاید. شاید هم نه. دو کاسه آش گرفتیم. گرمای مطبوع آش تو اون هوای سرد چه لطفی داشت. آش رو خوردیم. رفتیم. حرف زدیم. رفتیم. حرف زدیم. رفتیم. حرف زدیم ...

۱۰ سال از اون روزهای ناب می‌گذره. فضای اون شب، کوچه‌های بازار، صدای اذان، حال و هوای مردم و بوی آش یکی از به‌یادموندنی‌ترین روزهای زندگیم رو ساخت. الان اون دوست در یک کشوره و من در کشوری دیگه. هر دو دور از ایران ...

نما

2010-11-03T23:04:00.002+01:00

یکی از علاقه‌مندیام تو شب‌های طولانی و تاریک اینجا اینه که بشینم پشت میزم، روبروی لپ‌تاپ و چرخی بزنم تو دنیای مجازی. میزی که وقتی می‌شینم، پشتم به دیواره و روم به اتاق. سمت چپم، پنجره کوچکی هست رو به خیابون و دیوار ساختمون خوابگاه دانشجویی. دیواری که پر از پنجره‌اس و هر پنجره دریچه‌ای برای ورود هوای تازه به اتاق‌های کوچیک ۱۷، ۱۸ متری. بعضی وقتها کارم این می‌شه که بشینم پشت همین میز و زل بزنم به دیوار روبرو. دیواری که پر از پنجره‌اس. معمولا پشت این پنجره‌ها، آدم‌ها رو می‌بینم که اونها هم نشستن پشت میزشون، روبروی لپ‌تاپشون. بین هر دو پنجره دیواری هست که مرز دو اتاقه. گاهی می‌بینم که دو نفر روبروی هم نشستن، اما دو طرف یک دیوار، پشت میزشون، روبروی لپ‌تاپشون و احتمالا اونها هم دارن در دنیای مجازی چرخ می‌زنن، و ممکنه هیچ کدوم ندونن در فاصله‌ای کمتر از یک متر، کس دیگه‌ای روبروی اونها نشسته.

شاید الان هم که دارم این مطلب رو می‌نویسم، یک نفر از دیوار روبرو که پر از پنجره‌اس،‌ داره دیوار ساختمون ما رو نگاه می‌کنه که اون هم پر از پنجره‌اس.

سوسیالیسم و فراتر از آن

2010-10-31T22:45:00.006+01:00

همیشه مفهوم سوسیالیسم برام جذابیت داشته. اساس عدالت اجتماعی در این مرام فکری باعث کشش من به این تفکر بود. شاید برای همین بوده که همواره به جنبش‌های چپ احساس نزدیکی می‌کردم. بعضی وقتها باور داشتن به سوسیالیسم اونقدر برام بدیهی بود که با خودم فکر می‌کردم مگه می‌شه کسی، آدم خوبی باشه و به سوسیالیسم اعتقاد نداشته باشه.
وقتی که چند سال پیش اومدم سوئد برای ادامه تحصیل، تبلور این مرام فکری رو در اینجا دیدم. جامعه‌ای با سطح رفاه بالا برای تمام اقشار جامعه. تا پنج سال پیش تو سوئد، قدرت در دست سوسیال‌دموکرات‌ها بود، اما در انتخابات دو دوره قبل، حزب میانه‌رو بود که به قدرت رسید. و امسال هم مجددا، سوسیال‌دموکرات‌ها رای کافی برای کسب قدرت به دست نیاوردن. باورم نمی‌شد که چطور مردم سوئد قدر نعمت عدالت اجتماعی که دارند رو نمی‌دونن و دارن به اون پشت‌پا می‌زنن. وقتی که دقیق‌تر نگاه می‌کنم، و به نتایج انتخابات کشورهای دیگه توجه می‌کنم، می‌بینم که به مرور زمان، سوسیالیسم جایگاه خود رو داره در بین ملت‌ها از دست می‌ده و هر سال آرای کمتری نسبت به گذشته به دست می‌آره. البته خیلی ساده‌ست فهم استدلال کسی که به غیر از سوسیال رای می‌ده: سود شخصی بیشتر. اما درعجبم از کسانی که منفعت شخصی رو جدا از سود جمعی می‌بینن.

نمی‌دونم با این روند حرکت، آیا تا چند سال دیگه چیزی از مفهوم سوسیالیسم باقی می‌مونه یا نه،‌ اما بر این باورم که جنبش عدالتخواه، همیشه در طول تاریخ، راه خودش رو پیدا کرده و پیدا می‌کنه، چه در قالب نام سوسیالیسم و چه فرای آن.

سیب سرخ خورشید

2010-10-31T02:59:00.016+02:00

اجرای زیبای بیژن بیژنی از سیب سرخ خورشید:

روزی خواهم آمد و پيامی خواهم آورد،

در رگ‌ها نور خواهم ريخت و صدا در خواهم داد،

ای سبدهاتان پر خواب، سيب آوردم، سيب سرخ خورشيد،

خواهم آمد، گل ياسی به گدا خواهم داد،

زن زيبای جذامی را گوشواری دگر خواهم بخشيد،

کور را خواهم گفت: چه تماشا دارد باغ،

دوره گردی خواهم شد، کوچه ها را خواهم گشت،

جار خواهم زد: ای شبنم، شبنم، شبنم،

رهگذاری خواهد گفت: راستی را شب تاريکی است، کهکشانی خواهم دادش،

روی پل دخترکی بی پا، دب اکبر را بر گردن او خواهم آويخت،

هر چه دشنام از لبها خواهم برچید،

هر چه ديوار از جا خواهم بر کند،

رهزنان را خواهم گفت: کاروانی آمد بارش لبخند،

ابر را پاره خواهم کرد،

من گره خواهم زد چشمان را با خورشید،

دلها را با عشق، سايه‌ها را با آب، شاخه‌ها را با باد،

و به هم خواهم پيوست، خواب کودک را با زمزمه زنجره‌ها،

بادبادک‌ها به هوا خواهم برد، گلدان‌ها آب خواهم داد،

خواهم آمد، پيش اسبان گاوان علف سبز نوازش خواهم ريخت،

ماديانی تشنه سطل شبنم را خواهم آورد،

خر فرتوتی در راه من مگس‌هايش را خواهم زد،

خواهم آمد، سر هر ديواری ميخکی خواهم کاشت،

پای هر پنجره ای شعری خواهم خواند،

هر کلاغی را کاچی خواهم داد،

مار را خواهم گفت: چه شکوهی دارد غوک،

آشتی خواهم داد، آشنا خواهم کرد، راه خواهم رفت،

نور خواهم خورد، دوست خواهم داشت.

ادامه جویبار

2010-10-31T01:30:00.001+02:00

سال ۱۳۸۱ بود که اولین وبلاگم رو شروع کردم: جویبار. گاه، سال به سال و گاه روز به روز توش می‌نوشتم. اما چه کم و چه زیاد سعی می‌کردم زنده نگهش دارم. اما الان مدت زمان طولانی‌ای هست که چیزی ننوشتم و جویبارم خشک شده. نمی‌دونم، بعضی وقتها آدم دنبال بهانه‌ای می‌گرده برای شروع کاری. شاید ساختن این وبلاگ هم فقط بهانه باشه برای ادامه جویبار.

طی این سال‌ها ترجیح می‌دادم که وبلاگ جویبار فقط جریان فکریم رو همراه داشته باشه. برای همین بود که برای هر کاری یک وبلاگ جدیدی باز می‌کردم که سال به سال هم توشون نمی‌نوشتم:

روزهای سبز من
نوروز در سوئد
Open Source World
P2P Computin

حالا می‌خوام همه رو یکی کنم و بنویسم به همین سادگی.